Sanskrit Shabd Roop Yaad Karne Ki Trick | CBSE Class 9 Sanskrit शब्दरूपाणि Full Tables & Quiz

संस्कृत शब्द रूप याद करने की सुपरफास्ट ट्रिक्स

CBSE Class 9th संस्कृत परीक्षा में 3 में से 3 अंक पक्के करें

संस्कृत व्याकरण में शब्द रूप (Shabd Roop) सबसे महत्वपूर्ण विषयों में से एक है। अक्सर छात्र इन्हें रटने में समय गंवाते हैं और परीक्षा में विभक्तियों में भ्रमित हो जाते हैं। आज इस पोस्ट में हम शब्द रूपों को रटने के बजाय "ध्वनि-सूत्र" और शॉर्टकट ट्रिक्स से सीखेंगे ताकि कमजोर से कमजोर छात्र भी इन्हें मिनटों में याद कर सकें!

📋 Class 9th CBSE संस्कृत सिलेबस (शब्दरूपाणि)

कक्षा 9वीं के नए पाठ्यक्रम के अनुसार परीक्षा में केवल निम्नलिखित शब्द रूप पूछे जाएंगे:

• पुँल्लिङ्गशब्दाः: बालकवत्, कविवत्, साधुवत्, पितृवत्, राजन्, भवत्, विद्वस्, गुणिन्।
• स्त्रीलिङ्गशब्दाः: लतावत्, मतिवत्, नदीवत्, मातृवत्, धेनुवत्।
• नपुंसकलिंगशब्दाः: फलवत्, वारि, जगत्, मनस्, चक्षुष्।
• सर्वनामशब्दाः: तत्, इदम्, किम् (तीनों लिंगों में) तथा अस्मद्, युष्मद्।

✍️ शब्द रूप लिखने का सही तरीका

शब्द रूप लिखते समय कॉपी में हमेशा बाईं ओर ऊपर से नीचे 7 विभक्तियां (तथा सम्बोधन) लिखी जाती हैं और ऊपर क्षैतिज रूप से तीनों वचन (एकवचन, द्विवचन, बहुवचन) लिखे जाते हैं:

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा से सप्तमी	(ट्रिक से समझें)	(सबसे आसान - केवल 3 शब्द)	(फिक्स प्रत्यय)

🎯 ट्रिक 1: द्विवचन का जादुई फॉर्मूला "द्वौ – त्रिभ्याम् – द्व्योः"

द्विवचन में कुल 7 विभक्तियों के लिए केवल 3 शब्द याद करने होते हैं:

सूत्र: 2 समान (द्वौ) + 3 भ्याम् (त्रिभ्याम्) + 2 योः/ओः (द्व्योः)

• प्रथमा & द्वितीया (द्वौ): हमेशा 100% एक जैसे होते हैं।
• तृतीया, चतुर्थी & पञ्चमी (त्रिभ्याम्): अंत में हमेशा 'भ्याम्' आता है।
• षष्ठी & सप्तमी (द्व्योः): अंत में हमेशा 'योः' या 'ओः' आता है।

विभक्ति	नियम	बालक (पुं०)	लता (स्त्री०)	फल (नपुं०)
प्रथमा-द्वितीया	द्वौ (Same)	बालकौ	लते	फले
तृतीया-पञ्चमी	त्रिभ्याम्	बालकाभ्याम्	लताभ्याम्	फलाभ्याम्
षष्ठी-सप्तमी	द्व्योः	बालकयोः	लतयोः	फलयोः

🎯 ट्रिक 2: बहुवचन के फिक्स प्रत्यय "भिः – भ्यः – नाम् – षु"

बहुवचन में प्रथमा और द्वितीया को छोड़कर बाकी सभी विभक्तियों के अंत में एक जैसे अक्षर आते हैं:

सूत्र: तृतीया = भिः | चतुर्थी & पञ्चमी = भ्यः | षष्ठी = नाम्/णाम् | सप्तमी = सु/षु

विभक्ति	पहचान प्रत्यय	बालक	लता	नदी
तृतीया	भिः	बालकैः (अपवाद)	लताभिः	नदीभिः
चतुर्थी-पञ्चमी	भ्यः	बालकेभ्यः	लताभ्यः	नदीभ्यः
षष्ठी	नाम् / णाम्	बालकानाम्	लतानाम्	नदीनाम्
सप्तमी	सु / षु	बालकेषु	लतासु	नदीषु

🎯 ट्रिक 3: एकवचन ट्रिक्स (स्त्रीलिङ्ग और नपुंसकलिंग स्पेशल)

एकवचन में शब्दों के अलग-अलग रूप होते हैं, लेकिन आपके सिलेबस के स्त्रीलिङ्ग और नपुंसकलिंग शब्दों के लिए नीचे दी गई अचूक ट्रिक्स काम करेंगी:

(क) स्त्रीलिङ्ग एकवचन कोड: "या – यै – याः – याः – याम्"

लता, नदी और मति में 3rd से 7th विभक्ति तक बिल्कुल एक जैसी ध्वनि चलती है:

विभक्ति	कोड	लता	नदी	मति
प्रथमा	—	लता	नदी	मतिः
द्वितीया	म्	लताम्	नदीम्	मतिम्
तृतीया	या	लतया	नद्या	मत्या
चतुर्थी	यै	लतायै	नद्यै	मत्यै
पञ्चमी	याः	लतायाः	नद्याः	मत्याः
षष्ठी	याः	लतायाः	नद्याः	मत्याः
सप्तमी	याम्	लतायाम्	नद्याम्	मत्याम्

💡 शॉर्टकट बोनस:
• धेनु (उकारान्त): इसमें 'य' की जगह 'व' आ जाता है (धेन्वा, धेन्वौ, धेन्वाः, धेन्वाः, धेन्वाम्)।
• मातृ (माता): इसे अलग से याद न करें, यह 100% पितृ (पुल्लिंग) का क्लोन है— (माता, मातरम्, मात्रा, मात्रे, मातुः, मातुः, मातरि)।

(ख) नपुंसकलिंग एकवचन ट्रिक: "दर्पण नियम + आ-ए-अः-इ"

• दर्पण नियम (Mirror Rule): 1st और 2nd हमेशा एक जैसी होती हैं (फलम्-फलम्, जगत्-जगत्, मनः-मनः)।
• 'फल' का रूप: 3 से 7 तक 100% बालक (पुँल्लिङ्ग) जैसा चलता है (फलेन, फलाय, फलात्, फलस्य, फले)।
• बाकी शब्दों (जगत्, मनस्, चक्षुष्, वारि) का कोड: "आ – ए – अः – अः – इ"

विभक्ति	कोड	जगत्	मनस्	चक्षुष्	वारि
प्रथमा-द्वितीया	Same	जगत्	मनः	चक्षुः	वारि
तृतीया	आ	जगता	मनसा	चक्षुषा	वारिणा
चतुर्थी	ए	जगते	मनसे	चक्षुषे	वारिणे
पञ्चमी-षष्ठी	अः	जगतः	मनसः	चक्षुषः	वारिणः
सप्तमी	इ	जगति	मनसि	चक्षुषि	वारिणि

⚡ क्विक रिवीज़न चीटशीट (5-Second Cheat Sheet)

द्विवचन: 2 समान | 3 में भ्याम् | 2 में योः/ओः
बहुवचन: 3 में भिः | 4-5 में भ्यः | 6 में नाम् | 7 में सु/षु
स्त्रीलिंग एकवचन: या – यै – याः – याः – याम्
नपुंसकलिंग एकवचन: 1-2 सेम | आ – ए – अः – अः – इ

CBSE Class 9 संस्कृत: सम्पूर्ण शब्दरूपाणि (Full Tables & Notes)

सिलेबस के सभी 22 शब्द रूपों के संपूर्ण रूप + टेस्ट योरसेल्फ MCQs

निर्देश: नीचे कक्षा 9वीं CBSE के पाठ्यक्रम में शामिल सभी पुँल्लिङ्ग, स्त्रीलिङ्ग, नपुंसकलिंग एवं सर्वनाम शब्दों के रूप दिए गए हैं। किसी भी शब्द पर क्लिक करके आप उसका पूरा रूप (प्रथमा से सप्तमी/सम्बोधन तक) देख सकते हैं। पोस्ट के अंत में दिए गए प्रश्नों के उत्तर कमेंट में अवश्य दें!

🔹 1. पुँल्लिङ्गशब्दाः (Masculine Words)

1. बालक (अकारान्त पुँल्लिङ्ग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	बालकः	बालकौ	बालकाः
द्वितीया	बालकम्	बालकौ	बालकान्
तृतीया	बालकेन	बालकाभ्याम्	बालकैः
चतुर्थी	बालकाय	बालकाभ्याम्	बालकेभ्यः
पञ्चमी	बालकात्	बालकाभ्याम्	बालकेभ्यः
षष्ठी	बालकस्य	बालकयोः	बालकानाम्
सप्तमी	बालके	बालकयोः	बालकेषु
सम्बोधन	हे बालक!	हे बालकौ!	हे बालकाः!

2. कवि (ह्रस्व इकारान्त पुँल्लिङ्ग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	कविः	कवी	कवयः
द्वितीया	कविम्	कवी	कवीन्
तृतीया	कविना	कविभ्याम्	कविभिः
चतुर्थी	कवये	कविभ्याम्	कविभ्यः
पञ्चमी	कवेः	कविभ्याम्	कविभ्यः
षष्ठी	कवेः	कव्योः	कवीनाम्
सप्तमी	कवौ	कव्योः	कविषु
सम्बोधन	हे कवे!	हे कवी!	हे कवयः!

3. साधु (ह्रस्व उकारान्त पुँल्लिङ्ग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	साधुः	साधू	साधवः
द्वितीया	साधुम्	साधू	साधून्
तृतीया	साधुना	साधुभ्याम्	साधुभिः
चतुर्थी	साधवे	साधुभ्याम्	साधुभ्यः
पञ्चमी	साधोः	साधुभ्याम्	साधुभ्यः
षष्ठी	साधोः	साध्वोः	साधूनाम्
सप्तमी	साधौ	साध्वोः	साधुषु
सम्बोधन	हे साधो!	हे साधू!	हे साधवः!

4. पितृ (ऋकारान्त पुँल्लिङ्ग - पिता)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	पिता	पितरौ	पितरः
द्वितीया	पितरम्	पितरौ	पितॄन्
तृतीया	पित्रा	पितृभ्याम्	पितृभिः
चतुर्थी	पित्रे	पितृभ्याम्	पितृभ्यः
पञ्चमी	पितुः	पितृभ्याम्	पितृभ्यः
षष्ठी	पितुः	पित्रोः	पितॄणाम्
सप्तमी	पितरि	पित्रोः	पितृषु
सम्बोधन	हे पितः!	हे पितरौ!	हे पितरः!

5. राजन् (नकारान्त पुँल्लिङ्ग - राजा)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	राजा	राजानौ	राजानः
द्वितीया	राजानम्	राजानौ	राज्ञः
तृतीया	राज्ञा	राजभ्याम्	राजभिः
चतुर्थी	राज्ञे	राजभ्याम्	राजभ्यः
पञ्चमी	राज्ञः	राजभ्याम्	राजभ्यः
षष्ठी	राज्ञः	राज्ञोः	राज्ञाम्
सप्तमी	राज्ञि / राजनि	राज्ञोः	राजसु
सम्बोधन	हे राजन्!	हे राजानौ!	हे राजानः!

6. भवत् (तकारान्त पुँल्लिङ्ग - आप)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	भवान्	भवन्तौ	भवन्तः
द्वितीया	भवन्तम्	भवन्तौ	भवतः
तृतीया	भवता	भवद्भ्याम्	भवद्भिः
चतुर्थी	भवते	भवद्भ्याम्	भवद्भ्यः
पञ्चमी	भवतः	भवद्भ्याम्	भवद्भ्यः
षष्ठी	भवतः	भवतोः	भवताम्
सप्तमी	भवति	भवतोः	भवत्सु
सम्बोधन	हे भवन्!	हे भवन्तौ!	हे भवन्तः!

7. विद्वस् (सकारान्त पुँल्लिङ्ग - विद्वान्)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	विद्वान्	विद्वांसौ	विद्वांसः
द्वितीया	विद्वांसम्	विद्वांसौ	विदुषः
तृतीया	विदुषा	विद्वद्भ्याम्	विद्वद्भिः
चतुर्थी	विदुषे	विद्वद्भ्याम्	विद्वद्भ्यः
पञ्चमी	विदुषः	विद्वद्भ्याम्	विद्वद्भ्यः
षष्ठी	विदुषः	विदुषोः	विदुषाम्
सप्तमी	विदुषि	विदुषोः	विद्वत्सु
सम्बोधन	हे विद्वन्!	हे विद्वांसौ!	हे विद्वांसः!

8. गुणिन् (इनन्त पुँल्लिङ्ग - गुणी)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	गुणी	गुणिनौ	गुणिनः
द्वितीया	गुणिनम्	गुणिनौ	गुणिनः
तृतीया	गुणिना	गुणिभ्याम्	गुणिभिः
चतुर्थी	गुणिने	गुणिभ्याम्	गुणिभ्यः
पञ्चमी	गुणिनः	गुणिभ्याम्	गुणिभ्यः
षष्ठी	गुणिनः	गुणिनोः	गुणिनाम्
सप्तमी	गुणिनि	गुणिनोः	गुणिषु
सम्बोधन	हे गुणिन्!	हे गुणिनौ!	हे गुणिनः!

🔹 2. स्त्रीलिङ्गशब्दाः (Feminine Words)

9. लता (आकारान्त स्त्रीलिङ्ग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	लता	लते	लताः
द्वितीया	लताम्	लते	लताः
तृतीया	लतया	लताभ्याम्	लताभिः
चतुर्थी	लतायै	लताभ्याम्	लताभ्यः
पञ्चमी	लतायाः	लताभ्याम्	लताभ्यः
षष्ठी	लतायाः	लतयोः	लतानाम्
सप्तमी	लतायाम्	लतयोः	लतासु
सम्बोधन	हे लते!	हे लते!	हे लताः!

10. मति (ह्रस्व इकारान्त स्त्रीलिङ्ग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	मतिः	मती	मतयः
द्वितीया	मतिम्	मती	मतीः
तृतीया	मत्या	मतिभ्याम्	मतिभिः
चतुर्थी	मत्यै / मतये	मतिभ्याम्	मतिभ्यः
पञ्चमी	मत्याः / मतेः	मतिभ्याम्	मतिभ्यः
षष्ठी	मत्याः / मतेः	मत्योः	मतीनाम्
सप्तमी	मत्याम् / मतौ	मत्योः	मतिषु
सम्बोधन	हे मते!	हे मती!	हे मतयः!

11. नदी (दीर्घ ईकारान्त स्त्रीलिङ्ग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	नदी	नद्यौ	नद्यः
द्वितीया	नदीम्	नद्यौ	नदीः
तृतीया	नद्या	नदीभ्याम्	नदीभिः
चतुर्थी	नद्यै	नदीभ्याम्	नदीभ्यः
पञ्चमी	नद्याः	नदीभ्याम्	नदीभ्यः
षष्ठी	नद्याः	नद्योः	नदीनाम्
सप्तमी	नद्याम्	नद्योः	नदीषु
सम्बोधन	हे नदि!	हे नद्यौ!	हे नद्यः!

12. मातृ (ऋकारान्त स्त्रीलिङ्ग - माता)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	माता	मातरौ	मातरः
द्वितीया	मातरम्	मातरौ	मातृः
तृतीया	मात्रा	मातृभ्याम्	मातृभिः
चतुर्थी	मात्रे	मातृभ्याम्	मातृभ्यः
पञ्चमी	मातुः	मातृभ्याम्	मातृभ्यः
षष्ठी	मातुः	मात्रोः	मातृणाम्
सप्तमी	मातरि	मात्रोः	मातृषु
सम्बोधन	हे मातः!	हे मातरौ!	हे मातरः!

13. धेनु (उकारान्त स्त्रीलिङ्ग - गाय)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	धेनुः	धेनू	धेनवः
द्वितीया	धेनुम्	धेनू	धेनूः
तृतीया	धेन्वा	धेनुभ्याम्	धेनुभिः
चतुर्थी	धेन्वै / धेनवे	धेनुभ्याम्	धेनुभ्यः
पञ्चमी	धेन्वाः / धेनोः	धेनुभ्याम्	धेनुभ्यः
षष्ठी	धेन्वाः / धेनोः	धेन्वोः	धेनूनाम्
सप्तमी	धेन्वाम् / धेनौ	धेन्वोः	धेनुषु
सम्बोधन	हे धेनो!	हे धेनू!	हे धेनवः!

🔹 3. नपुंसकलिंगशब्दाः (Neuter Words)

14. फल (अकारान्त नपुंसकलिंग)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	फलम्	फले	फलानि
द्वितीया	फलम्	फले	फलानि
तृतीया	फलेन	फलाभ्याम्	फलैः
चतुर्थी	फलाय	फलाभ्याम्	फलेभ्यः
पञ्चमी	फलात्	फलाभ्याम्	फलेभ्यः
षष्ठी	फलस्य	फलयोः	फलानाम्
सप्तमी	फले	फलयोः	फलेषु
सम्बोधन	हे फल!	हे फले!	हे फलानि!

15. वारि (इकारान्त नपुंसकलिंग - जल)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	वारि	वारिणी	वारीणि
द्वितीया	वारि	वारिणी	वारीणि
तृतीया	वारिणा	वारिभ्याम्	वारिभिः
चतुर्थी	वारिणे	वारिभ्याम्	वारिभ्यः
पञ्चमी	वारिणः	वारिभ्याम्	वारिभ्यः
षष्ठी	वारिणः	वारिणोः	वारीणाम्
सप्तमी	वारिणि	वारिणोः	वारिषु
सम्बोधन	हे वारे/वारि!	हे वारिणी!	हे वारीणि!

16. जगत् (तकारान्त नपुंसकलिंग - संसार)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	जगत्	जगती	जगन्ति
द्वितीया	जगत्	जगती	जगन्ति
तृतीया	जगता	जगद्भ्याम्	जगद्भिः
चतुर्थी	जगते	जगद्भ्याम्	जगद्भ्यः
पञ्चमी	जगतः	जगद्भ्याम्	जगद्भ्यः
षष्ठी	जगतः	जगतोः	जगताम्
सप्तमी	जगति	जगतोः	जगत्सु
सम्बोधन	हे जगत्!	हे जगती!	हे जगन्ति!

17. मनस् (सकारान्त नपुंसकलिंग - मन)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	मनः	मनसी	मनांसि
द्वितीया	मनः	मनसी	मनांसि
तृतीया	मनसा	मनोभ्याम्	मनोभिः
चतुर्थी	मनसे	मनोभ्याम्	मनोभ्यः
पञ्चमी	मनसः	मनोभ्याम्	मनोभ्यः
षष्ठी	मनसः	मनसोः	मनसाम्
सप्तमी	मनसि	मनसोः	मनःसु / मनस्सु
सम्बोधन	हे मनः!	हे मनसी!	हे मनांसि!

18. चक्षुष् (षकारान्त नपुंसकलिंग - नेत्र)

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	चक्षुः	चक्षुषी	चक्षूंषि
द्वितीया	चक्षुः	चक्षुषी	चक्षूंषि
तृतीया	चक्षुषा	चक्षुर्भ्याम्	चक्षुर्भिः
चतुर्थी	चक्षुषे	चक्षुर्भ्याम्	चक्षुर्भ्यः
पञ्चमी	चक्षुषः	चक्षुर्भ्याम्	चक्षुर्भ्यः
षष्ठी	चक्षुषः	चक्षुषोः	चक्षुषाम्
सप्तमी	चक्षुषि	चक्षुषोः	चक्षुःषु / चक्षुष्सु
सम्बोधन	हे चक्षुः!	हे चक्षुषी!	हे चक्षूंषि!

🔹 4. सर्वनामशब्दाः (Pronouns)

19. तत् (वह - पुँल्लिङ्ग, स्त्रीलिङ्ग, नपुंसकलिंग)

(क) पुँल्लिङ्ग:

विभक्ति	एकवचन	द्विवचन	बहुवचन
प्रथमा	सः	तौ	ते
द्वितीया	तम्	तौ	तान्
तृतीया	तेन	ताभ्याम्	तैः
चतुर्थी	तस्मै	ताभ्याम्	तेभ्यः
पञ्चमी	तस्मात्	ताभ्याम्	तेभ्यः
षष्ठी	तस्य	तयोः	तेषाम्
सप्तमी	तस्मिन्	तयोः	तेषु

(ख) स्त्रीलिङ्ग: सा, ते, ताः | ताम्, ते, ताः | तया, ताभ्याम्, ताभिः | तस्यै, ताभ्याम्, ताभ्यः | तस्याः, ताभ्याम्, ताभ्यः | तस्याः, तयोः, तासाम् | तस्याम्, तयोः, तासु।

(ग) नपुंसकलिंग: तत्, ते, तानि | तत्, ते, तानि (शेष रूप पुँल्लिङ्गवत्)।

20. किम् (कौन/क्या - तीनों लिंगों में)

(क) पुँल्लिङ्ग: कः, कौ, के | कम्, कौ, कान् | केन, काभ्याम्, कैः | कस्मै, काभ्याम्, केभ्यः | कस्मात्, काभ्याम्, केभ्यः | कस्य, कयोः, केषाम् | कस्मिन्, कयोः, केषु।

(ख) स्त्रीलिङ्ग: का, के, काः | काम्, के, काः | कया, काभ्याम्, काभिः | कस्यै, काभ्याम्, काभ्यः | कस्याः, काभ्याम्, काभ्यः | कस्याः, कयोः, कासाम् | कस्याम्, कयोः, कासु।

(ग) नपुंसकलिंग: किम्, के, कानि | किम्, के, कानि (शेष रूप पुँल्लिङ्गवत्)।

21. इदम् (यह - तीनों लिंगों में)

(क) पुँल्लिङ्ग: अयम्, इमौ, इमे | इमम्, इमौ, इमान् | अनेन, आभ्याम्, एभिः | अस्मै, आभ्याम्, एभ्यः | अस्मात्, आभ्याम्, एभ्यः | अस्य, अनयोः, एषाम् | अस्मिन्, अनयोः, एषु।

(ख) स्त्रीलिङ्ग: इयम्, इमे, इमाः | इमाम्, इमे, इमाः | अनया, आभ्याम्, आभिः | अस्यै, आभ्याम्, आभ्यः | अस्याः, आभ्याम्, आभ्यः | अस्याः, अनयोः, आसाम् | अस्याम्, अनयोः, आसु।

(ग) नपुंसकलिंग: इदम्, इमे, इमानि | इदम्, इमे, इमानि (शेष रूप पुँल्लिङ्गवत्)।

22. अस्मद् (मैं) एवं युष्मद् (तुम) - तीनों लिंगों में समान

विभक्ति	अस्मद् (एक० / द्वि० / बहु०)	युष्मद् (एक० / द्वि० / बहु०)
प्रथमा	अहम् | आवाम् | वयम्	त्वम् | युवाम् | यूयम्
द्वितीया	माम् | आवाम् | अस्मान्	त्वाम् | युवाम् | युष्मान्
तृतीया	मया | आवाभ्याम् | अस्माभिः	त्वया | युवाभ्याम् | युष्माभिः
चतुर्थी	मह्यम् | आवाभ्याम् | अस्मभ्यम्	तुभ्यम् | युवाभ्याम् | युष्मभ्यम्
पञ्चमी	मत् | आवाभ्याम् | अस्मत्	त्वत् | युवाभ्याम् | युष्मत्
षष्ठी	मम | आवयोः | अस्माकम्	तव | युवयोः | युष्माकम्
सप्तमी	मयि | आवयोः | अस्मासु	त्वयि | युवयोः | युष्मासु

🧠 टेस्ट योरसेल्फ (MCQ Quiz)

देखते हैं आपने ट्रिक्स को कितना सीखा! अपने उत्तर नीचे COMMENT BOX में लिखें (जैसे: 1-A, 2-C...)। हम आपके कमेंट का रिप्लाई देकर बताएंगे कि आपका स्कोर कितना रहा!

Q1. 'पितृ' शब्दस्य षष्ठी-एकवचने रूपं किम् भवति?

(A) पित्रे (B) पितुः (C) पितरि (D) पित्रा

Q2. 'लता' शब्दस्य चतुर्थी-एकवचने किं रूपम्?

(A) लतया (B) लतायाः (C) लतायै (D) लतायाम्

Q3. 'जगत्' शब्दस्य तृतीया-एकवचने किं रूपम् अस्ति?

(A) जगता (B) जगते (C) जगतः (D) जगति

Q4. 'नदी' शब्दस्य सप्तमी-एकवचने रूपं भवति—

(A) नद्याः (B) नद्यै (C) नद्या (D) नद्याम्

Q5. 'अस्मद्' शब्दस्य षष्ठी-एकवचने किं रूपम्?

(A) अहम् (B) मम (C) मया (D) मह्यम्

💬 अपने सभी 5 उत्तर अभी कमेंट करें! 👇

अगर आपको यह ट्रिक्स पसंद आई हों, तो इस पोस्ट को अपने क्लासमेट्स और दोस्तों के साथ जरूर शेयर करें। नीचे कमेंट करके बताएं कि अगली ट्रिक आपको किस व्याकरण टॉपिक पर चाहिए!

जयतु संस्कृतम्, जयतु भारतम्!