सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् Class 9 Question Answer | Sharada Sanskrit Chapter 1 Solutions
कक्षा 9 संस्कृत (शारदा) के प्रथम पाठ "सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्" के सभी महत्वपूर्ण प्रश्न-उत्तर (Question Answer) और अभ्यास कार्य यहाँ सरल भाषा में दिए गए हैं। यह लेख विशेष रूप से 9वीं कक्षा के विद्यार्थियों के लिए बोर्ड परीक्षा, असाइनमेंट और नोट्स बनाने के लिए बहुत उपयोगी है। इस पोस्ट में Class 9 Sanskrit Chapter 1 Solutions परीक्षा उपयोगी दृष्टिकोण से प्रस्तुत किए गए हैं।
अभ्यासाद् जायते सिद्धिः (प्रश्न-अभ्यास)
प्रश्न 1. छात्राः मिलित्वा पृथक् पृथक् पञ्चानां छात्राणां लघुसमूहान् निर्माय यति-गति-लयपूर्वकं गीतगानस्य अभ्यासं करिष्यन्ति।
उत्तर: (यह छात्रों के लिए एक व्यावहारिक अभ्यास है, जिसमें उन्हें 5-5 के समूह में मिलकर सस्वर गीत गाने का अभ्यास करना है।)
प्रश्न 2. एकपदेन उत्तरं लिखत —
यथा — ज्ञानपुञ्जप्रभादर्शकं किम्? — संस्कृतम्
(क) संस्कृतं कस्याः साधकम्? — भारतीयैकतायाः
(ख) सर्वदा संस्कृतं कस्य सन्दोहदम्? — आनन्दस्य
(ग) संस्कृतं कस्य प्रेरणादायकम्? — सत्पथस्य
(घ) संस्कृतं कासां परिष्कारकम्? — सर्ववाणीनाम्
(ङ) कस्य विस्तारकं संस्कृतम्? — विश्वबन्धुत्वस्य
(क) संस्कृतं कस्याः साधकम्? — भारतीयैकतायाः
(ख) सर्वदा संस्कृतं कस्य सन्दोहदम्? — आनन्दस्य
(ग) संस्कृतं कस्य प्रेरणादायकम्? — सत्पथस्य
(घ) संस्कृतं कासां परिष्कारकम्? — सर्ववाणीनाम्
(ङ) कस्य विस्तारकं संस्कृतम्? — विश्वबन्धुत्वस्य
प्रश्न 3. अधोलिखितप्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत —
(क) सर्वतः कस्याः संस्थापकं संस्कृतम्?
उत्तर: सर्वतः शान्तेः संस्थापकं संस्कृतम्।
(ख) कीदृशं व्रतं संस्कृतम्?
उत्तर: त्यागसन्तोषसेवाव्रतं संस्कृतम्।
(ग) कयोः सम्मेलनं संस्कृतम्?
उत्तर: ज्ञानविज्ञानयोः सम्मेलनं संस्कृतम्।
(घ) संस्कृतं कस्य चमत्कारकम्?
उत्तर: संस्कृतं विश्वचेतसः चमत्कारकम्।
(ङ) केषां यशः स्मारकं संस्कृतम्?
उत्तर: पूर्वजानां यशः स्मारकं संस्कृतम्।
उत्तर: सर्वतः शान्तेः संस्थापकं संस्कृतम्।
(ख) कीदृशं व्रतं संस्कृतम्?
उत्तर: त्यागसन्तोषसेवाव्रतं संस्कृतम्।
(ग) कयोः सम्मेलनं संस्कृतम्?
उत्तर: ज्ञानविज्ञानयोः सम्मेलनं संस्कृतम्।
(घ) संस्कृतं कस्य चमत्कारकम्?
उत्तर: संस्कृतं विश्वचेतसः चमत्कारकम्।
(ङ) केषां यशः स्मारकं संस्कृतम्?
उत्तर: पूर्वजानां यशः स्मारकं संस्कृतम्।
प्रश्न 4. रिक्तस्थानानि पूरयन्तु —
यथा — सर्वभूतैकता-कारकं संस्कृतम्।
(क) भारतीयत्व सम्पादकं संस्कृतम्।
(ख) ज्ञानपुञ्जप्रभा दर्शकं संस्कृतम्।
(ग) सर्वमस्तिष्क संस्कारकं संस्कृतम्।
(घ) कर्मदं ज्ञानदं भक्तिदं संस्कृतम्।
(ङ) सत्यनिष्ठं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्।
(च) शब्दलालित्य लीलावनं संस्कृतम्।
(क) भारतीयत्व सम्पादकं संस्कृतम्।
(ख) ज्ञानपुञ्जप्रभा दर्शकं संस्कृतम्।
(ग) सर्वमस्तिष्क संस्कारकं संस्कृतम्।
(घ) कर्मदं ज्ञानदं भक्तिदं संस्कृतम्।
(ङ) सत्यनिष्ठं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्।
(च) शब्दलालित्य लीलावनं संस्कृतम्।
प्रश्न 5. मञ्जूषाया: पदानि उपयुज्य षड् वाक्यानि रचयत —
(वाणीपरिष्कारिका, एकता, सर्वतः, सेवा, सुन्दरम्, पूर्वजानाम्, सत्पथे प्रेरयितुम्, विश्वकल्याणाय, त्यागस्य, सन्तोषस्य, विश्वबन्धुत्वविस्तारकम्)
(वाणीपरिष्कारिका, एकता, सर्वतः, सेवा, सुन्दरम्, पूर्वजानाम्, सत्पथे प्रेरयितुम्, विश्वकल्याणाय, त्यागस्य, सन्तोषस्य, विश्वबन्धुत्वविस्तारकम्)
यथा — वाणीपरिष्कारिका संस्कृत-भाषा भवति।
(क) संस्कृतं विश्वबन्धुत्वविस्तारकम् अस्ति।
(ख) संस्कृतं जनान् सत्पथे प्रेरयितुम् क्षमते।
(ग) संस्कृतं सर्वतः सुन्दरम् अस्ति।
(घ) संस्कृतं पूर्वजानाम् यशः स्मारकम् अस्ति।
(ङ) संस्कृतं विश्वकल्याणाय भवति।
(च) संस्कृतं त्यागस्य, सन्तोषस्य च व्रतं शिक्षयति।
(क) संस्कृतं विश्वबन्धुत्वविस्तारकम् अस्ति।
(ख) संस्कृतं जनान् सत्पथे प्रेरयितुम् क्षमते।
(ग) संस्कृतं सर्वतः सुन्दरम् अस्ति।
(घ) संस्कृतं पूर्वजानाम् यशः स्मारकम् अस्ति।
(ङ) संस्कृतं विश्वकल्याणाय भवति।
(च) संस्कृतं त्यागस्य, सन्तोषस्य च व्रतं शिक्षयति।
प्रश्न 6. अधोलिखितानां समस्तपदानाम् उदाहरणानुसारं विग्रहं कुरुत —
यथा — भारतीयैकतासाधकम् — भारतीयैकतायाः साधकम्।
(क) ज्ञानपुञ्जप्रभादर्शकम् — ज्ञानपुञ्जप्रभायाः दर्शकम्।
(ख) सर्ववाणीपरिष्कारकम् — सर्ववाणीनां परिष्कारकम्।
(ग) विश्वबन्धुत्वविस्तारकम् — विश्वबन्धुत्वस्य विस्तारकम्।
(घ) सर्वभूतैकताकारकम् — सर्वभूतैकतायाः कारकम्।
(ङ) शान्तिसंस्थापकम् — शान्तेः संस्थापकम्।
(च) ज्ञानविज्ञानसम्मेलनम् — ज्ञानविज्ञानयोः सम्मेलनम्।
(क) ज्ञानपुञ्जप्रभादर्शकम् — ज्ञानपुञ्जप्रभायाः दर्शकम्।
(ख) सर्ववाणीपरिष्कारकम् — सर्ववाणीनां परिष्कारकम्।
(ग) विश्वबन्धुत्वविस्तारकम् — विश्वबन्धुत्वस्य विस्तारकम्।
(घ) सर्वभूतैकताकारकम् — सर्वभूतैकतायाः कारकम्।
(ङ) शान्तिसंस्थापकम् — शान्तेः संस्थापकम्।
(च) ज्ञानविज्ञानसम्मेलनम् — ज्ञानविज्ञानयोः सम्मेलनम्।
प्रश्न 7. प्रदत्तमञ्जूषातः पर्यायपदानि चित्वा रिक्तस्थाने लिखत —
(उल्लासः, किरणः, जगत्, अनुपमा, तेजोराशयः, मानम्)
(उल्लासः, किरणः, जगत्, अनुपमा, तेजोराशयः, मानम्)
(क) विद्वांसः तेजोराशयः भवन्ति।
(ख) सूर्यस्य किरणः सर्वेषां प्राणिनां कृते हितकरः भवति।
(ग) ईश्वरं स्मृत्वा उल्लासः उपजायते।
(घ) विद्यायाः मानम् अजरं भवति।
(ङ) प्रकृतेः शोभा अनुपमा विद्यते।
(च) यत्र जगत् एकनीडं भवति।
(ख) सूर्यस्य किरणः सर्वेषां प्राणिनां कृते हितकरः भवति।
(ग) ईश्वरं स्मृत्वा उल्लासः उपजायते।
(घ) विद्यायाः मानम् अजरं भवति।
(ङ) प्रकृतेः शोभा अनुपमा विद्यते।
(च) यत्र जगत् एकनीडं भवति।
प्रश्न 8. अधोलिखितानां मेलनं कुरुत —
(क) भारतीयैकतायाः — २. साधकम्
(ख) सत्पथे — ४. प्रेरणादायकम्
(ग) त्यागसन्तोषसेवारूपम् — ५. व्रतम्
(घ) ज्ञानपुञ्जप्रभायाः — ३. दर्शकम्
(ङ) विश्वबन्धुत्वस्य — १. विस्तारकम्
(ख) सत्पथे — ४. प्रेरणादायकम्
(ग) त्यागसन्तोषसेवारूपम् — ५. व्रतम्
(घ) ज्ञानपुञ्जप्रभायाः — ३. दर्शकम्
(ङ) विश्वबन्धुत्वस्य — १. विस्तारकम्
Tags & Keywords: Class 9 Sanskrit Chapter 1 Question Answer, Satyam Shivam Sundaram Sanskritam Solutions, Sharada Sanskrit Book Class 9, NCERT Sanskrit Class 9 Chapter 1, कक्षा 9 संस्कृत शारदा प्रथम पाठ सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् प्रश्न उत्तर।
If you have any doubts, Please let me know